Kresy były, są i będą opowiadane

Udostępnij:

993838-pdw_book_cover

O dawnych Kresach Rzeczypospolitej  mówi się, że są nie tyle realną  krainą, co  polskim mitem o żyznych ziemiach, śniadolicych pięknościach, bogatych miastach, warownych zamkach i pełnych wojennego zamętu pograniczach. A jak każdy mit, Kresy były, są i będą opowiadane. Najnowszym pozytywnym przykładem takiej opowieści jest książka Jerzego Besali „Tam kiedyś była Rzeczpospolita. Ziemie ukrainne”.

Historyk i publicysta Jerzy Besala jest znanym popularyzatorem  dziejów Polski szlacheckiej. Opublikował wiele książek i artykułów, jakiś czas temu wydał „Alkoholowe dzieje Polski. Czasy Piastów i Rzeczypospolitej Szlacheckiej”, zaś od niedawna na  księgarskich półkach stoi pozycja „Tam kiedyś była Rzeczpospolita. Ziemie ukrainne.”  Opasły tom jest bardzo przejrzyście  zredagowany, każdy rozdział dotyczy innego regionu dawnej Ukrainy, od Rusi Czerwonej po Czernichowszcyznę, Siewierszcyznę i księstwo wierchowskie. Autor opisuje  dzieje wschodnich rubieży Rzeczypospolitej od najdawniejszych  początków po czasy sowieckie. Opowieść płynie szerokim nurtem, znajdują się w niej miejsca na szczegóły (także mało chlubne dla Rzeczypospolitej) i na panoramę procesów historycznych. By czytelnik nie potykał się o natłok dat i nazwisk, autor umiejętnie wplata w tok narracji cytaty z wielu dzieł historycznych, geograficznych, encyklopedycznych i literackich, konfrontuje także poglądy polskich i ukraińskich historyków. Nienatrętna stylizacja języka na  XIX-wieczną polszczyznę wyrabia w czytelniku poczucie obcowania z  „romansem historycznym” o budowniczych  miast, kościołów i pałaców, magnatach i hetmanach targanych mrocznymi  namiętnościami, o zdradach i krwawych najazdach.

Książka Jerzego Besali ma także wymiar publicystyczny. Autor pisze, że bogactwo materialno-duchowe ziem ukrainnych wyrosło, co oczywiste, z pracy wielu pokoleń przedstawicieli różnych ludów i nacji, z przenikania się wpływów Zachodu, Wschodu, Północy i Południa. W wyniku działań Sowietów i nacjonalistów ukraińskich po II wojnie światowej ta kulturotwórcza siła obumarła. Jerzy Besala kończąc tę refleksję wyraża pogląd, chyba już niezbyt częsty  w naszym piśmiennictwie, że w wyniku czystek etnicznych dokonanych przez OUN – UPA  na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej, wymordowaniu  pracowitych mieszkańców tamtejszych wsi i miasteczek, rejony te jeszcze długo nie podniosą się z gospodarczego upadku. Myśl ta wymaga naukowego zbadania.

Jerzy Besala, Tam kiedyś była Rzeczpospolita, wyd. Zysk i S-ka, 2016.

Udostępnij:

One Response

  1. Andre 25 lipca 2018

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.